انتشار «اطلاعات حکمت و معرفت» ویژۀ کربن‌پژوهی

میراث مکتوب- شمارۀ ۱۶۰ نشریۀ اطلاعات حکمت و معرفت با عنوان کربن‌پژوهی ۲ به دبیری زهرا بهره‌مند منتشر شد.

سخن این شماره دبیر با عنوان «پرسش از انسان معاصر: بازخوانی آراء هانری کربن» با نقل‌قولی از کربن دربارۀ مواجهۀ فیلسوف دینی یا عالم قدسی با متنی مثل پاسخ به ایوب یونگ آغاز شده است: «با نویسنده مراقبه کنید نه اینکه کار او را تکرار کنید. به خود راه یابید، بدون اینکه در صورت لزوم از تنها رفتن ترسی به دل راه دهید. اینجا دیگر پرسش از بحث و جدل جایی ندارد و دانش دیگر از باب فضیلت نیست این مراقبه با سرنوشتِ مطلقاً شخصیِ سالک آمیخته است.» و در ادامۀ سخن دبیر چنین آمده است: «این سخن کربن است که کربن می‌کوشد بدون محدودیت‌های برآمده از تقسیم‌بندی‌های رایج، مواجهه از نوعی دیگر را به ما معرفی کند: نوعی مواجهۀ شخصی، نوعی مراقبه، که با راز حکمت همنشین می‌شود. از نظر کربن، یونگ این گونه داستان ایوب را بازخوانی می‌کند. او شخص متفردی است که تنها متکی به قوای نفس خود است و سخن‌گوی هیچ باور دینی، هیچ عقیدۀ جزمی، یا هیچ نهادی نیست. او فقط باز نمایندۀ خودش است و چنین توصیفی دربارۀ شخصی، تخریب اعتبار او نیست، بلکه نمایندۀ عظمت و نفوذ و اصالت اوست.»

ویژه‌نامۀ شمارۀ ۱۶۰ اطلاعات حکمت و معرفت مشتمل بر هفت نوشتار است. مقالۀ نخست با عنون «سوفیای ازلی» به قلم هانری کربن است که برای نخستین بار از ترجمۀ انگلیسی از کتابی ناتمام و چاپ نشده از کربن که اخیراً نسخۀ اینترنتی آن به صورت محدود در دسترس قرار گرفته، به قلم میترا سرحدی به فارسی برگردانده است. این مقاله در واقع بازخوانی کربن از پاسخ به ایوب یونگ است و در ادامه حاوی پژوهش‌هایی است که حول مضامین تفرد، مواجهۀ شخصی، الهیات سلبی، حضور، و همین زایش باطنی نگاشته شده‌اند.

دبیر این مجموعه در ادامه اشاره کرده که چهار مقالۀ دیگر این پرونده نیز به شکلی حول مضامین کانونی مقالۀ سوفیای ازلی هستند که مضمونی‌هایی چهارگانه از مقوله‌های فردیت، زایش وطن، حضور و الهیات تنزیهی را دربرمی‌گیرند. هر یک از این مقاله‌ها کوشیده‌اند تا این محورهای کانونی را در اندیشۀ کربن بازخوانی کنند. دومین مقاله با عنوان «فردانیت در نگاه کربن» به قلم مریم زائری است. در این مقاله «آنچه ویژه است بعد روحانی فردانیت از نظر کربن و نقش فرشته در گذر نفس به مرتبۀ فراشخصی زندگی‌اش و رابطۀ نفس و فرشته است.» مقالۀ سوم با عنوان «آیا زایش «ایران» تنها در ساحت دولت – ملت امکان پذیر است؟ جستاری در تجربۀ معنوی نزد هانری کربن و بیژن الهی» به قلم حسام الدین صفاری است و مقالۀ چهارم با عنوان «حضور در «عمل» ترجمه های شعری بیژن الهی با توجه به نظریات هانری کربن» نوشتۀ زهرا بهره‌مند است. مقالۀ سوم و چهارم «حاصل پروژه‌ای مشترک با توجه به آراء و اشعار یکی از مترجمان شاعر و خلاق معاصر یعنی بیژن الهی است و پژوهندگان خواستند که با توجه به این صدای آوانگارد و مهم و البته ناشناخته در ادبیات معاصر، خوانش فردیت‌محور از پروژۀ کربن را به گونۀ دیگری بازخوانی کنند.

پرسش مقالۀ سوم ارزیابی امکانات مختلف زایش ایران به مثابۀ تجربه‌ای اگزیستانسیالیستی ناظر بر دلالت‌های معنوی قوۀ کیمیایی و مسئله «من» در مواجهه با «دیگری» است، و موضوع مقالۀ چهارم پرسش از حضور خلاق مترجم عامل در ترجمۀ شعر است تا متن با حضور و فردانیت او دوباره خلق شود و مترجم دوباره آن حقایق شعری را بتواند ببیند و برای ما در معرض دید بگذارد.» مقالۀ پنجم با عنوان «الهیات تنزیهی به روایت کربن» به قلم ساسان یغمایی بحث دربارۀ رابطۀ ذات ناشناختنی خداوند و مراتب تجلی او با امکان معرفت به او از طریق نفس و امام محقق شده در نفس است. این دفتر همچنین مشتمل بر دو مقالۀ دیگر با دو خوانش دیگر از آثار و آرای کربن است.

ششمین مقاله با عنوان «وجوه فلسفیِ اندیشۀ کربن (کربن در قابی دیگر)» به قلم علیرضا سمنانی «در پی بازخوانی اندیشۀ کربن در چارچوب جدیدی است که بر آن است تا کربن به طور آوانگارد سعی در نقد مدرنیته و ضدیت با تاریخ دارد که این محور اصلی، او را به پدیدار گنوس معطوف می‌دارد تا با چشم‌اندازی از عالم مثال، فلسفه را به نوعی پدیدارشناسی هرمنوتیکی ارتقا دهد.» هفتمین مقاله با عنوان «تاملی در باب امکانات و موانع دستگاه فکریِ پدیدارشناسانه – هرمنوتیکیِ هانری کربن در خوانش نگارگری ایرانی» به قلم منیره پنج‌تنی است. این مقاله «نیز در پی تأملی آغازین در باب امکانات و موانع دستگاه پدیدارشناسانه و هرمنوتیکی اندیشۀ کربن در بازخوانی نگارگری ایرانی است. در هر دو مقاله آن محور کانونی فردیت و آن خوانش قبلی را کمتر می‌بینیم و خوانندگان با خوانش‌های دیگری مواجه می‌شوند.» پیش از این در اردیبهشت سال ۱۳۸۸، ویژه‌نامه‌ای از سوی همین مجله دربارۀ هانری کربن منتشر شده بود که حاوی مصاحبه و مقالات ارزشمندی دربارۀ کربن بوده و این ویژه‌نامه شمارۀ دوم مجموعه مقالات دربارۀ کربن است. و قرار است شمارۀ دیگری نیز در باب کربن، در سال آینده، منتشر شود.

بخش دوم این نشریه «کتاب» است که این شماره منیره پنج‌تنی، دبیر بخش کتاب، کتاب‌شناسی هانری کربن به زبان فارسی را ارائه کرده و در آخر ساسان یغمایی تازه‌های نشر را معرفی کرده است.

شمارۀ ۱۶۰ فصلنامۀ اطلاعات حکمت و معرفت ویژۀ پاییز ۱۴۰۰ به مدیرمسئولی و سردبیری انشاءالله رحمتی با قیمت ۱۵ هزار تومان در اختیار علاقمندان قرار گرفته است.